Je hebt last van kortademigheid, je longen doen het niet meer zo goed als vroeger, en je dokter zegt dat thuiszuurstof misschien de volgende stap is. Maar hoe zit dat eigenlijk precies?
▶Inhoudsopgave
Wie bepaaldt dat je zuurstof thuis nodig hebt? En wat moet er allemaal gebeuren voordat die zuurstofcentrale bij jou op de stoep staat? Geen zorgen, het is allemaal minder ingewikkeld dan je denkt. We nemen je mee door het hele proces.
Wat is thuiszuurstoftherapie eigenlijk?
Thuiszuurstoftherapie betekent dat je thuis extra zuurstof krijgt via een apparaat, ook wel een zuurstofconcentrator genoemd.
Dit apparaat filtert zuurstof uit de lucht en geeft het aan je via een slang met een bril of een klein canule in je nees. Het is bedoeld voor mensen waarvan het zuurstofgehalte in het bloed te laag is, vaak door een longaandoening zoals COPD, maar soms door andere aandoeningen zoals longfibrose of bepaalde hartaandoeningen.
De therapie kan variëren van enkele uur per dag tot 24 uur per dag, afhankelijk van wat je longarts voorschrijft. Sommige mensen hebben alleen zuurstof nodig bij inspanning of tijdens het slapen, anderen de hele dag door.
Wie stelt de indicatie voor thuiszuurstof?
In Nederland kan alleen een longarts (ook wel pulmonoloog genoemd) de indicatie stellen voor thuiszuurstof. Je huisarts kan je hiervoor doorverwijzen, maar de uiteindelijke beoordeling en het voorschrijven gebeurt altijd door de longarts in het ziekenhuis.
Hoe kom je bij de longarts?
Dit is een wettelijke vereiste, dus geen enkele andere zorgverlener kan dit voor je regelen. Het begint meestal bij je huisarts. Als je klachten hebt zoals aanhoudende kortademigheid, vermoeidheid of een verminderde inspanningstolerantie, stuurt je huisarts je door naar de longarts. Soms gebeurt het ook tijdens of na een ziekenhuisopname, bijvoorbeeld na een COPD-exacerbatie (een opvlamming van je longaandoening).
Onderzoeken die de longarts laat doen
Voordat de longarts beslist of je in aanmerking komt voor thuiszuurstof, worden er altijd onderzoeken gedaan. Dit is geen kwestie van gokken, het zijn harde medische criteria die je moet halen. De belangrijkste test is een bloedgasanalyse.
Bloedgasanalyse
Hierbij wordt bloed afgenomen uit een slagader in je pols, meestal in de pols.
Saturatiemeting (pulsoximetrie)
Dit bloed wordt geanalyseerd op het zuurstofgehalte (PaO2) en het kooldioxidegehalte. Voor thuiszuurstof kom je in aanmerking als je PaO2 gelijk aan of lager is dan 7,3 kPa (55 mmHg) in rust.
6-minuten looptest
Als je PaO2 tussen de 7,3 en 8,0 kPa ligt, kun je soms alsnog in aanmerking komen als er sprake is van bijkomende problemen zoals pulmonale hypertensie of polycytemie (te veel rode bloedcellen). Daarnaast wordt vaak een saturatiemeting gedaan, ook wel pulsoximetrie genoemd. Dit is die kleine clip die op je vinger wordt geplaatst en die het zuurstofgehalte in je bloed meet zonder prik.
De longarts kijkt hierbij naar je saturatie in rust, maar ook tijdens inspanning.
Polysomnografie (slaaponderzoek)
Als je saturatie daalt tot 88% of lager, is dat een belangrijk signaal dat je mogelijk zuurstof nodig heeft. Een veelgebruikte test is de 6-minuten looptest. Je loopt zes minuten lang door een gang, en de longarts meet hoe ver je komt en hoeveel je zuurstofgehalte daalt tijdens het lopen. Als je saturatie tijdens inspanning daalt tot onder de 90%, is dat een sterke aanwijzing dat zuurstoftherapie tijdens inspanning geïndiceerd is.
Soms wordt ook een slaaponderzoek gedaan, vooral als er vermoeden is dat je zuurstofgehalte 's nachts daalt. Dit heet een polysomnografie. Als je 's nachts langdurig te weinig zuurstof in je bloed hebt, kan de longarts beslissen dat je zuurstof nodig heeft tijdens het slapen.
De indicatiestelling: wanneer kom je in aanmerking?
De longarts houdt zich aan richtlijnen van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT). De belangrijkste criteria op een rijtje:
Je komt in aanmerking voor thuiszuurstof als je PaO2 in rust ≤ 7,3 kPa is.
Dit is de gouden standaard. Als je PaO2 tussen de 7,3 en 8,0 kPa ligt, kun je alsnog in aanmerking komen als je ook andere complicaties hebt zoals rechtsbelasting van het hart (cor pulmonale) of een te hoog aantal rode bloedcellen. Voor zuurstof bij inspanning geldt dat je in aanmerking komt als je saturatie daalt tot ≤ 88% tijdens een gestandaardiseerde inspanningstest, en als je er ook daadwerkelijk beter van wordt.
Wat gebeurt er na de indicatiestelling?
Zodra de longarts de indicatie heeft gesteld, schrijft hij of zij een recept voor thuiszuurstof.
Dit recept gaat naar een leverancier van medische hulpmiddelen, ook wel een hulpmiddelencentrale genoemd. In Nederland zijn er verschillende leveranciers die thuiszuurstof aanbieden.
De leverancier komt bij je thuis om het apparaat te installeren en je uit te leggen hoe het werkt. De longarts bepaalt ook het debiet (hoeveel zuurstof per minut, meestal tussen de 1 en 5 liter per minuut) en de duur (hoeveel uur per dag je zuurstof moet gebruiken). Bij ernstige zuurstofgebrek wordt vaak minimaal 15 uur per dag voorgeschreven, want onderzoek laat zien dat het gebruik van 15 uur of meer per dag de overleving verbetert. Thuiszuurstof is geen eenmalige beslissing.
Controle en herindicatie
De longarts zal je regelmatig controleren, meestal eens per jaar, om te kijken of de therapie nog nodig is en of de instellingen nog goed zijn.
Soms verbetert de conditie van je longen (bijvoorbeeld na een revalidatieprogramma), en kan de dosering worden aangepast.
Wat kost thuiszuurstof en wie betaalt het?
Goed nieuws: thuiszuurstof valt onder de basisverzekering in Nederland. Het is een vergoed hulpmiddel, mits er een geldige indicatiestelling door een longarts is gedaan.
Je betaalt het eigen risico als je dat nog niet hebt verbruikt.
De leverancier van de zuurstofapparatuur wordt vergoed door je zorgverzekeraar, dus je hoeft zelf niet in de kosten te voorzien.
Samengevat
Het proces van indicatiestelling voor thuiszuurstof is helder en gestructureerd. Het begint bij je huisarts, die je doorstuurt naar de longarts.
De longarts doet bloedgasanalyses, saturatiemetingen en inspanningstesten. Als je aan de medische criteria voldoet, stelt de longarts de indicatie en schrijft een recept uit.
Een leverancier van medische hulpmiddelen zorgt ervoor dat je thuis een zuurstofconcentrator krijgt, en je zorgverzekeraar betaalt de kosten. Heb je het vermoeden dat je baat zou hebben bij thuiszuurstof? Praat er dan met je huisarts over. Vraag hier meer informatie aan over hoe je in onderzoek komt, zodat je snel de juiste hulp krijgt.
Veelgestelde vragen
Wie komt in aanmerking voor zuurstoftherapie aan huis?
Thuiszuurstoftherapie is bedoeld voor mensen met een te laag zuurstofgehalte in het bloed, vaak als gevolg van longaandoeningen zoals COPD of longfibrose.
Wat zijn de voorwaarden om thuis zuurstof te gebruiken?
De longarts bepaalt dit op basis van onderzoeken, waaronder een bloedgasanalyse, waarbij een PaO2 van lager dan 7,3 kPa (55 mmHg) in rust een belangrijke indicatie is. Om in aanmerking te komen voor thuiszuurstof, moet je huisarts je doorverwijzen naar een longarts. Deze beoordeelt vervolgens je situatie, waaronder je klachten en de resultaten van onderzoeken zoals een bloedgasanalyse en saturatiemeting, om te bepalen of je een indicatie hebt voor thuiszuurstoftherapie.
Wat zijn de 4 indicaties voor zuurstoftherapie?
De belangrijkste indicaties voor zuurstoftherapie zijn chronische obstructieve longziekte (COPD), astma, longontsteking en koolmonoxidevergiftiging. Echter, in sommige gevallen, bijvoorbeeld bij pulmonale hypertensie of polycytemie, kan ook een indicatie zijn, zelfs als de PaO2 tussen de 7,3 en 8,0 kPa ligt.
Wat zijn indicaties voor langdurige zuurstoftherapie?
Langdurige zuurstoftherapie wordt vaak voorgeschreven aan ex-premature zuigelingen met chronische longziekte of bronchopulmonaire dysplasie (BPD).
Wat zijn de diagnoses die in aanmerking komen voor zuurstoftherapie aan huis?
Daarnaast kan het nodig zijn voor mensen met chronische aandoeningen zoals congestief hartfalen of COPD, die een constante ondersteuning van hun zuurstofgehalte nodig hebben. Veelvoorkomende diagnoses die aanleiding geven tot zuurstoftherapie aan huis zijn onder andere congestief hartfalen en chronische obstructieve longziekte (COPD). De behandelende arts zal controleren of u een aandoening aan de luchtwegen heeft die uw ademhaling beïnvloedt en ervoor zorgt dat uw lichaam geen gezonde zuurstofniveaus kan handhaven.